Bipolar Bozukluk

bipolar

BİPOLAR BOZUKLUK NEDİR?

-Bipolar bozukluk (iki uçlu bozukluk ya da manik-depresif hastalık), manik ve depresif epizodları olan bir duygudurum bozukluğudur. Duygudurumda dalgalanmalar, düşüncelerin uçuşması, enerji düzeyinde zıtlıklar bipolar bozukluğun tanımlayıcı özellikleridir. Bu gibi durumlar bipolar bozukluğa iki uçlu bozukluk denmesinin sebebidir.

Manik epizotlarda duygudurumda coşkunluk, taşkın enerjik bir hal, düşüncelerin uçuşması, uykunun azalması, dikkat dağınıklığı, kötü sonuçlar doğurabilecek etkinliklere aşırı katılım (örn. Aşırı maddi savurganlık, rastgele cinsel ilişkiler, planlanmamış yatırımlar) gibi semptonlar görülür.

-Depresif epizot ise çökkün bir duygudurum, önceden zevk alınan şeylerden artık zevk almama, değersizlik ya da suçluluk duyguları gibi DSM-V majör depresyon tanı kriterlerinin karşılandığı bir dönemdir.

Duygudurum atakları genellikle mevsimsel bir döngüyü takip eder [1]. Bununla uyumlu olarak bipolar hastalarda ataklar sırasında sirkadyen ritminde ve uyku/uyanıklık döngüsünde bozulmalar olduğu görülmüştür [2].

Hipomani ve Mani

Hipomani, maninin daha ılımlı bir halidir. Hipomanide birey manideki gibi enerjik olabilir, düşünce uçuşmaları olabilir fakat bu durumlar bireyin günlük yaşamdaki işlevselliğini önemli ölçüde bozmaz. Manide bireyin işlevselliği önemli ölçüde bozulur ve hatta hastaneye yatırılması gerekebilir. Aynı zamanda psikotik belirtiler de mani döneminde görülebilir.

bipolar bozukluk

Bipolar I ve Bipolar II

Bipolar bozukluk I ve II olarak ikiye ayrılır. Bipolar I bozukluk tanısı alması için bireyin DSM-V tanı kriterlerini karşıladığı en az bir mani dönemi olması gerekir. Bipolar II bozukluk tanısı için ise en az bir hipomani ve depresif dönemin olması gerekir. Bipolar I bozuklukta mani döneminin öncesinde ya da sonrasında hipomani ve/veya depresif dönem olmuş olabilir. Buradaki kritik nokta en az bir mani döneminin olup olmadığıdır.

Bipolar Podcast

Siklotimi Bozukluğu

En az iki yıl süreyle (çocuk ve ergenlerde 1 yıl) hipomani ve depresyon tanı kriterlerini karşılamayan fakat belirtilerin olduğu birçok dönemin olması durumudur. Bu sürenin en az yarısında hipomani ve depresyon dönemleri olmuştur ve bireyin 2 aydan uzun belirtisiz geçirdiği süre olmamıştır.

Epidemiyolojisi 

Büyük ölçekli Ulusal Komorbidite Araştırması replikasyon çalışmasında genel popülasyonun %1’nin bipolar I %1.1’inin bipolar II bozukluğu DSM-IV tanı kriterlerini yaşam boyu karşıladığı tahmin edilmektedir. Eşit altı belirti taşıyanlar için ise bu oran %2.4’tür. Aynı çalışmada bipolar I bozukluğun başlangıç yaşı ortalama 18.2, bipolar II’nin ise 20.3 olarak belirlenmiştir [3]. Başka bir çalışmada 983 %27.7’sinin 13 yaş ve öncesinde bipolar tanısı aldığı, %37.6’sının 13-18 yaş arasında bipolar tanısı aldığı belirlenmiştir. Ayrıca daha erken yaşta (<18) bipolar tanısı alanların daha yüksek anksiyete bozukluğu, madde kullanımı, daha fazla nüks ve intihar girişimi ile ilişkili olduğu bulunmuştur [4]. Kadınlar ve erkeklerin bipolar bozukluğu tanısı alma oranı benzerlik göstermektedir [5]. Ayrıca bipolar bozukluğu yaşayan kadınların erkeklerden daha sık mevsimsel bir ruh hali yaşadıkları görülmüştür. Kadınlar sonbahar ve kış aylarında diğer ayalara nazaran sık depresif dönemler yaşarlar [6]. Harris ve Barraclough’in (1997) yaptığı metaanaliz sonucunda Bipolar bozukluğu olan hastaların tamamlanmış intihar oranının genel popülasyondan 15 kat daha fazla olduğu görülmüştür [7]. İntihar oranları majör depresyondan daha yüksektir [5].

Komorbidite

Bipolar erişkinlerde en sık görülen eş tanılar anksiyete bozuklukları, dürtü kontrol bozuklukları ve madde kullanım bozukluklarıdır [3]. Çocuk ve ergenlerde ise eş tanı olarak DEHB, anksiyete bozuklukları, Yıkıcı davranış bozuklukları, madde kullanım bozuklukları, yaygın gelişimsel bozukluk, davranım bozukluğu söylenebilir [8,9].

bipolar-belirtileri

Bipolar Tedavi Tedavi

Bipolar bozukluğun intihar oranları yüksek olduğu için tedavinin ilk odaklanması gereken kısımlardan birisi intihar düşünceleridir. Tedaviye erken teşhis koymak ve tedavi ile birlikte ilaç desteğinin de devam ettirilmesi önemlidir. Bundan sonra da en önemli şey hastalığın nüksünü önlemektir.

“ANKSİYETE” BU YAZIYI OKUYANLARIN EN ÇOK TERCİH ETTİĞİ DİĞER YAZI

Bipolar İlaçları

İlaç tedavisinde popüler olarak kullanılan ilaç lityumdur. Lityum bir tuzdur. Nöronların içine girerek nörotransmitter faaliyetini etkiler ve duygudurum seyrini düzenleyebilir. Mani tedavisinde lityum kullanımdan birkaç gün sonra etkisini gösterir ve bırakılmasından hemen sonra da ortadan kalkmaz. Bu yüzden tedaviyi yarım bırakmamak önemlidir [10]. Bunun yanında son yıllarda artan bir popülerlikle antikonvülsan ve antipsikotik ilaçların kullanımı artmıştır. Bunlara valproik asit, lamotrijin ve olanzapin örnek verilebilir [7].

Bipolar Psikoterapi

İlaç tedavisinin yanında uygulanan Bdt ve aile terapisinin ilaç tedavisini güçlendirdiği, nüksleri ve işleyişi iyileştirdiği görülmüştür [11,12]. Bunların dışında bipolar bozukluğun uzun süreli terapisinde kullanılan başka terapi çeşitleri de vardır. Bunların ortak noktası psikoeğitimsel terapiler olmasıdır.

Psikoeğitimsel grup terapisi: danışanlar arasındaki ilişkileri geliştirmeye odaklanmak yerine daha çok bilgi paylaşımı ve durum ile sağlıklı başa çıkma stratejilerinin geliştirilmesi üzerine odaklanır. Gruptaki bireyler genellikle aynı hastalıktan mustariptir.

Kişilerarası ve sosyal ritim terapisi: Hastanın sosyal ritmi uyku/uyanıklık düzenindeki problemleri fark edebilmesi, bozukluğun geçmiş ataklarının başlangıcı ile arasındaki ilişkinin farkına varmasını kolaylaştırmak adına psikoeğitim ve davranışlar tekniklerin kullanıldığı bir terapi biçimidir [7].

Ayrıca “Depresyon ve Depresyon Türleri” yazımıza göz atabilirsiniz

Bipolar Ölçekler

Bipolar Bozuklukta İşlevsellik Ölçeği: Türk Psikiyatri Derneği tarafından 2007 yılında geliştirilen bu ölçek, 52 maddeden ve 11 alt ölçekten oluşmaktadır. Ölçek temel olarak bipolar tanısı koyulmuş kişilerin işlevselliğinin değerlendirilmesine odaklanmaktadır [13].

Bipolar Prodrom Belirti Tarama Ölçeği: Bipolar bozuklukta erken tanı önemlidir. Bu ölçek bipolar bozukluğa ilişkin tarama ve erken saptama amaçlı olarak geliştirilmiş 14 soru ve 6’lı likert tipli bir özbildirim ölçeğidir. Ölçek Correll ve arkadaşları tarafından 2014 yılında geliştirilmiş ve daha sonra Türkçeye uyarlanmıştır [14].

Bipolar Spektrumu Tanı Ölçeği: Bipolar bozukluğun ağır ve hafif semptomlarla seyreden biçimlerini taramaya yardımcı olmak adına Ronald Pies tarafından 2005 yılında geliştirilmiş ve daha sonra Türkçeye uyarlanmıştır. Türkçeye uyarlanmış formunda orijinalinden farklı olarak 4. Madde çıkarılmıştır. Ölçek 19 cümleden oluşur. Cümlelerin sonunda bireylerin cümlenin kendilerine uygunluğunu belirtebilecekleri bir boşluk vardır. Ölçeğin sonunda ise metnin tamamının uygunluğuna ilişkin çoktan seçmeli bir soru vardır [15].

Bunların dışında Duygudurum Bozuklukları Ölçeği taramada [16], Kısa işlevsellik Ölçeği işlevselliğin değerlendirilmesinde kullanılabilmektedir [17].

Kaynakça 

1- Selvi, Y., Beşiroğlu, L., & Aydın, A. (2011). Kronobiyoloji ve duygudurum bozuklukları. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 3(3), 368-386.

2- McClung, C. A. (2013). How might circadian rhythms control mood? Let me count the ways. Biol Psychiatry, 74(4), 242-249.

3- Merikangas, K. R., Akiskal, H. S., Angst, J., Greenberg, P. E., Hirschfeld, R. M., Petukhova, M., & Kessler, R. C. (2007). Lifetime and 12-Month Prevalence of Bipolar Spectrum Disorder in the National Comorbidity Survey Replication. Arch Gen Psychiatry, 64(5), 543-552.

4- Perlis, R. H., Miyahara, S., Marangell, L. B., Wisniewski, S. R., Ostacher, M., DelBello, M. P., . . . Nierenberg, A. A. (2004). Long-term implications of early onset in bipolar disorder: data from the first 1000 participants in the systematic treatment enhancement program for bipolar disorder (STEP-BD). Biological Psychiatry, 55(9), 875-881.

5- Kulaksızoğlu, I. B., Tükel, R., Üçok, A., Yargıç, İ., & Yazıcı, O. (Dü). (2009). Psikiyatri. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Basım ve Yayınevi .

6- Suppes, T., Baldessarini, R. J., Faedda, G. L., Tondo, L., & Tohen, M. (1993). Discontinuation of maintenance treatment in bipolar disorder: risks and implications. Harvard Review of Psychiatry, 1(3), 131-144.

7- Miklowitz, D. J., & Johnson, S. L. (2008). Bipolar Disorder. W. E. Craighead, D. J. Miklowitz, & L. W. Craighead (Dü) içinde, Psychopathology: History, diagnosis, and empirical foundations (s. 366-401). New Jersey: John Wiley & Sons Inc.

8- Masi, G., Toni, C., Perugi, G., Travierso, M. C., Millepiedi, S., Mucci, M., & Akiskal, H. S. (2003). Externalizing disorders in consecutively referred children and adolescents with bipolar disorder. Comprehensive Psychiatry, 44(3), 184-189.

9- Frías, Á., Palma, C., & Farriols , N. (2015). Comorbidity in pediatric bipolar disorder: prevalence, clinical impact, etiology and treatment. Journal of Affective Disorders, 15(174), 378-389.

10- Kandel, E. R. (2020). Sıradışı beyinlerden öğrenebileceklerimiz. (I. Doğangün, Çev.) İstanbul: Kolektif Kitap.

11- Cochran, S. D. (1984). Preventing medical noncompliance in the outpatient treatment of bipolar affective disorders. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 52(5), 873-878.

12- Clarkin, J. F., Glick, I. D., Haas, G. L., Spencer, J. H., Lewis, A. B., Peyser, J., . . . Lestelle, V. (1990). A randomized clinical trial of inpatient family intervention. V. Results for affective disorders. Journal of Affective Disorders, 18(1), 17-28.

13- Aydemir, Ö., Eren, İ., Savaş, H., Kalkan Oğuzhanoğlu, N., Koçal, N., Devrimci Özgüven, H., . . . Vahip, S. (2007). Bipolar Bozuklukta İşlevsellik Ölçeğinin geliştirilmesi, güvenirlik ve geçerliliği. Türk Psikiyatri Dergisi, 18(4), 344-352.

14- Aydemir, Ö., Öztekin, S., & Akdeniz, F. (2018). Bipolar Prodrom Belirti Tarama Ölçeği Türkçe formunun güvenirlik ve geçerliliği. Türk Psikiyatri Dergisi, 29(2), 116-121.

15- İnce, B., Cansız, A., Ulusoy, S., Yavuz, K. F., Kurt, E., & Altınbaş, K. (2019). Bipolar Spektrumu Tanı Ölçeği Türkçe Formu’nun geçerlik ve güvenilirlik çalışması. Türk Psikiyatri Dergisi, 30(4), 272-278.

16- Konuk, N., Kıran, S., Tamam, L., Karaahmet, E., Aydın, H., & Atık, L. (2007). Duygudurum Bozuklukları Ölçeği’nin Türkçe uyarlanmasının bipolar bozukluk taramasında geçerliği. Türk Psikiyatri Dergisi, 18(2), 147-154.

17- Aydemir, Ö., & Uykur, B. (2012). Kısa İşlevsellik Değerlendirme Ölçeği’nin Türkçe sürümünün bipolar bozuklukta güvenirliği ve geçerliliği. Türk Psikiyatri Dergisi, 23(3), 193-200.

Telegram Grubumuz: https://t.me/etkinpsikoloji

İnstagram: https://www.instagram.com/etkin.psiko…

Pinteresthttps://tr.pinterest.com/etkinpsikolo…

Twitter : https://twitter.com/etkinpsikoloji

AYRICA GÖZ AT

ŞİZOFRENİ

Masal Terapisi

PSİKODRAMA

SİYASET PSİKOLOJİSİ

Tükenmişlik Sendromu

4 thoughts on “Bipolar Bozukluk

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir