Obsesif Kompulsif Bozukluk

obsesif-kompulsif-bozukluk

Obsesif Kompulsif Bozukluk Nedir

Obsesif Kompulsif Bozukluk takıntılı fikir ya da düşüncelerin tekrarlanan davranış ve zihinsel eylemler haline gelmesiyle oluşan bir tür psikolojik rahatsızlıktır. Zihni oldukça meşgul eder ve insanın düşüncelerini kontrol altına almak için hareketlerini defalarca tekrarlaması gerekir. Eylemler, aşırı kaygı seviyesine yol açmakla birlikte kişi de korkuya sebep olur. Fakat bu seviyeyi azaltmak için kişi eylemleri içgüdüsel olarak tekrarlamak zorunda kalır. OKB hakkında sayısal bir bilgi vermek gerekirse, her 50 kişiden 1’i OKB hastasıdır. OKB’nin ilk belirtileri genellikle çocukluk döneminde ortaya çıkar. Fakat, yaş ilerledikçe OKB’nin aniden çıktığına şahit olabiliriz. Bu durum çok ciddi sonuçlar doğurabilir. OKB kişinin gündelik yaşantısında birçok farklı soruna sebep olabilir. Bunlara örnek vermek gerekirse, OKB kişinin zamanını çalar. OKB kişiyi resmen ele geçirir ve kişinin bir işi yapması saatlerini alabilir. Bu yüzden OKB insanlar için çok ciddi bir hastalık haline gelir. Bazı durumlarda, obsesyon (fikir kısmı) ve kompülsiyon (eylem kısmı) ayrı olarak değerlendirilir. Ve belirtileri kültürden kültüre farklılık gösterebilir.

İlk olarak obsesyon kendi içinde çeşitlilik gösterebilir. Ben en sık görülenlerden bahsedeceğim. 

  1. Somatik Obsesyonlar: Hayati tehlikesi olan hastalıklara yakalanmaktan korkmayla ilgili. (COVID-19, Kanser vs.)
  2. Kuşku Obsesyonları: Bir eylem yapılıp yapılmadığından emin olamama durumu. (Kapıyı kilitlemek, camı kapatmak, ocağı kapatmak vs.)
  3. Dinsel Obsesyonlar: Dindar bir kişinin günah sayılan düşünceleri aklına getirmesi (Allah’ın varlığına inanmama)
  4. Simetri Obsesyonları: Nesnelerin ya da olayların belirli bir düzen içinde olması ya da nesnelerin simetrik şekilde bulunması durumu. 
  5. Bulaşma Obsesyonları: Eşyalardan ve insanlardan bir şey bulaşabileceği düşüncesiyle yakınlaşmaktan kaçınma durumu. (Para gibi nesnelere dokunmaktan kaçma vs.)
  6. Saldırganlık Obsesyonları: Başkalarına yönelik öldürme, yaralama ve zarar verme düşüncesine sahip olma. 
  7. Cinsel Obsesyonlar: Utanç verici ve kabul edilemez olmasıyla sıklıkla karşımıza çıkar ya da eşcinsel olmaktan korkma durumuyla karşımıza çıkar. 

Gördüğünüz gibi hayatın her alanını etkileyebilecek obsesyonlar mevcut. Şimdi kompulsiyon kısmındaki çeşitliliğe göz atacağız.

  1. Temizlik Kompulsiyonları: Tekrarlanan şekilde el yıkama, eşyaları temizleme, çamaşır ve bulaşığa saatlerce zaman ayırmak, banyo yapmak.
  2. Düzenleme Kompulsiyonları: Eşyaları belirli bir düzende tutma çabası. 
  3. Kontrol Etme Kompulsiyonları: Güvenliği sağlamak amaçlı yapılır. 
  4. Tekrarlama Kompulsiyonları: Davranışları belirli bir tarz ve sayı da yapma. 
  5. Sayma Kompulsiyonları: Sayılabilecek her şeyi sayma ihtiyacı şeklinde ortaya çıkar. (Ev numaraları, araba plakası)
  6. Dokunma Kompulsiyonları: Kişi kendini belirlediği bir nesneye dokunmak zorunda hisseder. 
  7. Biriktirme Kompulsiyonları: Bir çok şeyi ihtiyacı olmadan alma ve ihtiyacı olmayanları atamama şeklinde ortaya çıkar. 

Hastalığa dönme süreci

Günlük hayatımızda hepimizin takıntılı olduğu noktalar ve düşünceler vardır eminim ki, bunlar bizim için masum takıntılar olmakla birlikte gündelik yaşantımızı etkilemeyen şeylerdir. Fakat, takıntılarımız, düşüncelerimiz günlük rutinlerimizi, iş hayatımızı ve sosyal yaşantımızı etkiliyorsa, bu takıntılar hayatımızın büyük bir kısmını ele geçirmiş demektir. Ve bu noktada tedavi arayışı artık zorunluluk haline gelmiş demektir.  

Kişilik Özellikleri

OKB’li kişilerde bazen olumlu sonuçlar bazense olumsuz sonuçlar doğuracak farklı kişilik özellikleri gözlemleyebiliriz. İlk olarak, aşırı düşünmeyle gelişen kontrolcülük ve düzen bağımlılığını kişilerde sık olarak görebiliriz. Eğer kişi kontrol problemi yaşarsa, kaygı ve öfke seviyeleri yükselir. Bununla birlikte kuralcı olmaları en belirgin kişilik özelliklerinden biridir. Bu durum iş hayatlarında belirgin şekilde ortaya çıkar. Bu yüzden iş yaşamında çok başarılı olabilirler. Kuralcı olmalarından dolayı kurallara uyulması konusunda inatçılık sergileyebilirler. Bu yüzden sosyal yaşantılarında, insanlarla iletişim açısından, zorluklar yaşayabilirler. Yanlış yapmaktan korkarlar, bu yüzden gündelik yaşantıları sürekli kontrolden ibarettir. İnatçı ve katı davranışlara sahiptirler. 

Nedenleri

Ne yazık ki OKB’nin nedenleri tam olarak anlaşılamamıştır. Fakat, araştırmalara göre biyolojik ve çevresel faktörler OKB’nin var olmasında etkilidir. 

Biyolojik açıdan baktığımızda, bildiğimiz gibi vücudumuzun normal bir düzende işleyebilmesi için, beynimizin içinde nöronların birbiriyle etkileşim halinde olması gereklidir. Fakat, OKB durumunda beynimizin belirli bölümlerinde aşırı aktivite olduğu tespit edilmiştir. Bir diğer yandan “seratonin sisteminin” bozukluğu diyebiliriz. 

Çevresel açıdan baktığımızda ise, kişinin çevresel stres durumlarından etkilendiği saptanmıştır. Bunlar, ilişki kaygısı, taciz, hastalık ve travmalar olabilir. Hatta, çocukluk döneminde daha titiz ve kuralcı olarak büyütülen toplumlara OKB çok sık görülür. 

obsesif-kompulsif-bozukluk-belirtileri

Obsesif Kompulsif Bozukluk Belirtileri

Yukarıda OKB’nin kültürel açıdan farklılık gösterebileceğinden bahsetmiştik. Bu yüzden belirtileri de farklılık gösterebilir. Bunlar:

  • Kirlenmekten kaçma
  • Düzenli olma ihtiyacı 
  • Kendisini veya sevdiklerinin zarar göreceğini düşünme
  • Başkalarının dokunduğunu nesnelere dokunamamak
  • El sıkışmaktan kaçma
  • Sürekli el yıkama, duş alma ihtiyacı 
  • Temizlik takıntısı 
  • Yaptığı bir şeyi sürekli olarak kontrol etme ihtiyacı 
  • Sayma
  • Dua, kelime ya da harfi tekrarlamak

Obsesif Kompulsif Bozukluk Tedavisi

OKB tedavi edilmediğinde kendiliğinden iyileşmeyebilir. Bu yüzden uzmandan destek almak çok önemlidir. OKB’de iki çeşit tedavi yöntemi vardır. Bunlar, davranış terapisi ve ilaç tedavisidir. Fakat, OKB’nin tedavisinden daha iyi bir sonuç almak için ikisinin birlikte uygulanması en doğru tercih olacaktır. 

  • Davranış Terapisi: Hem abartılı ve takıntılı düşünceyi hem de kaygıyı azaltmak için uygulanan bir yöntemdir. 
  • İlaç tedavisi: Beyindeki serotonin seviyesini normal seviyeye getirmeyi amaçlar. 

Telegram Grubumuz: https://t.me/etkinpsikoloji

İnstagram: https://www.instagram.com/etkin.psiko…

Pinterest https://tr.pinterest.com/etkinpsikolo…

Twitter : https://twitter.com/etkinpsikoloji

YASEMİN VURAL’ın Diğer Yazıları

  • Nevrotik Kişilik Bozukluğu
    Nevrotik Kişilik Bozukluğu Nedir? Nevrotik kişilik bozukluğu, günümüzde güvensizlik, kaygı, huzursuzluk, nefret, odaklanamama ve plansızlık gibi belirtiler ile ortaya çıkan insanlar günlük yaşamlarını olumsuz etkileyen duygu durum bozukluğudur. Ayrıca, ciddi bir psikolojik rahatsızlıktır. Nevrotiğin tam olarak karşılığı kişinin ruh halini yansıtması olarak bilinir. Bu duygu durum bozukluğu her insanda görülmekle birlikte, yaşamımızın her noktasında çıkabilir
  • Obsesif Kompulsif Bozukluk
    Obsesif Kompulsif Bozukluk Nedir Obsesif Kompulsif Bozukluk takıntılı fikir ya da düşüncelerin tekrarlanan davranış ve zihinsel eylemler haline gelmesiyle oluşan bir tür psikolojik rahatsızlıktır. Zihni oldukça meşgul eder ve insanın düşüncelerini kontrol altına almak için hareketlerini defalarca tekrarlaması gerekir. Eylemler, aşırı kaygı seviyesine yol açmakla birlikte kişi de korkuya sebep olur. Fakat bu seviyeyi azaltmak
  • Ebeveynlik Stilleri
    Artık, çocuk yetiştirme hayatımızda çok önemli bir yere sahip. Bugün birçok aile çocuğumu nasıl yetiştirirsem, daha iyi olur, ne yapsam çocuğum fayda görür düşüncesiyle hareket etmektedir. Ailelerin bu kaygılarını çok iyi anlıyorum. Fakat, yazımın asıl kısmına başlamadan önce şunu söylemeyelim ki; belirli çocuk yetiştirme kılavuzu mevcut değil. İlk önce çocukları tanımalı, daha sonra nasıl yetiştirilmesi
  • Yalnızlık Korkusu Monofobi
    Monofobi Nedir İnsanların başka insanların, desteğini hissetmek istemesi ya da onlara ihtiyaç duyması günümüzde yaşadığımız basit bir durumdur. Biz, insanlar çok fazla yalnız kaldığımız da bile içten içe bazı duygu durumlarıyla karşı karşıya kalırız. Fakat önemli olan bu durumun fobiye dönmemiş olmasıdır. Biz bu fobiyi, psikolojide, monofobi olarak adlandırıyoruz. Monofobi, kişinin yalnız kalma korkusuyla birlikte
  • ÇALMA HASTALIĞI
    ÇALMA HASTALIĞI Çalma hastalığı bireyin ihtiyacı olmadan ve parasal değeri çok düşük olan şeyleri çalma dürtüsüdür. Kleptomani, 1816 yılında İsviçreli Doktor Andre Mathey tarafından “akıl hastalığı” olarak ortaya atılmıştır. Kleptomani hastaları “kleptoman” olarak adlandırılmaktadır. Çalma hastalığı, ilk olarak kadınlarda belirgin olarak gözlemlenmiştir. Fakat, zamanla erkekler üzerinde de görülmeye başlanmıştır. Kleptomanlar genellikle, kalabalık yerlerde bulunan eşyaları

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir