Stresle Baş Etme!

stresle-bas-etme

stresle baş etme, Stres genel anlamıyla kişinin baş etme kapasitesini zorlayan, uyumunu bozan çeşitli uyaranlardır. Optimal stres düzeyi dediğimiz ise kişi için sağlıklı ve gerekli stres düzeyidir. Kişinin uyumunu bozmayan fakat gerekli fizyolojik ve psikolojik uyarımı sağlayan, baş etme kapasitesini aşmayan stres miktarıdır. İyi stres ve kötü stres ayrımı önemlidir. Organizma için gerekli bu stres düzeyi aşılırsa kişi çeşitli baş etme çabaları sergiler. Bu baş etme davranışlarını ise Lazarus’a göre en genel hali ile iki kategoride inceleyebiliriz: duygu odaklı baş etme ve problem odaklı baş etme. Problem odaklı baş etme var olan problemi, sorunu doğrudan değiştirmeye odaklanır. Stres faktörünü ortadan kaldırmak, bilgi taramaları yapmak, problemi çözmek bu kategorideki aktif davranışlara örnek gösterilebilir.

Duygu odaklı baş etme ise problemden ziyade duyguyu değiştirmeye odaklanır. Duygusal kaçınma, inkar, kabullenme, boyun eğici davranışlar, daha iyimser düşünme gibi değişimler bu kategoride bulunur. Araştırmalar stres kaynağına uygun bir şekilde baş etmenin doğru olacağını savunuyor. Örneğin sorun değiştirilemez, ortadan kaldırılamaz ise duygu odaklı baş etmenin; sorun kontrol edilebilir veya ortadan kaldırılabilir olduğunda ise problem odaklı baş etmenin işlevsel olduğu düşünülüyor. Bunların yanında baş etme esnekliği de araştırılan ve daha etkin bulunan diğer bir kavram. Baş etme esnekliği, baş etmeyi kategorilere ayırmak yerine farklı durumlar karşısında tepkilerimizi değiştirmek, kontrol etmenin işlevselliğini savunur.

Tüm bu bir duruma odaklanan yaklaşımların yanında ise bizim doğuştan getirdiğimiz bazı baş etme tarzlarımızın olduğunu söyleyen yaklaşımlar da mevcut. Örneğin, tarayıcı ve körleştirici baş etme tarzları. Tarayıcı baş etme tarzına göre kişi sürekli çevresindeki ipuçlarını bulmaya çalışır ve tehdit ipuçlarını abartmaya meyillidir. Körleştirici tarz ise kişi var olan tehdit edici bilgiyi görmez, önemsemez. 

Tüm bu bilgiler ışığında baş etmenin duruma uygunluğunun daha olumlu sonuçları olduğunu söyleyen ve belirli bazı hastalıklar üzerinden bunu teyit eden birçok araştırma da literatürde yer alıyor. 

Telegram Grubumuz: https://t.me/etkinpsikoloji

İnstagram: https://www.instagram.com/etkin.psiko…

Pinterest https://tr.pinterest.com/etkinpsikolo…

Twitter : https://twitter.com/etkinpsikoloji

Elif ÖZTÜRK’ün Diğer Yazıları

  • Erich Fromm : 5 Kişilik Tipi
    Kişilik, yetenek ve özellikleriyle toplumsal yaşamda etkili olan insanı, kendine özgü ve benzersiz bir varlık olarak dile getiren kavramdır; kişiyi diğer varlıklardan ayırt edilebilir kılan, tutarlı, uyum sağlayıcı duygu-düşünce-davranışlardır. Kişilik bireyin doğuştan getirdiği birtakım genetik özelliklerinin çevre ile etkileşimi sonucu oluşur. Kişiliğin en önemli ve sonradan kazanılmış parçası ise karakterdir. Fromm’a göre insanın sosyalleşme süreci,
  • Duyguları Tanımak
    Duyguları tanımak, insan olmanın en merak uyandıran özelliklerinden biri duygulardır. Merak uyandırma sebebi de çoğu duyguyu hissedebiliyor oluşumuz fakat yeterince iyi tanımlayamamamızdır. Örneğin üzgün veya öfkeli hissederiz ama farkına tam olarak varamadığımız bu duyguları ifade etme şeklimiz sadece biraz kırgınım demek olur. İçimizde filizlenen bu duyguların doğru bilinmemesi onları ifade edişimizde bizi yanlış yola sürüklemeye
  • Başarıya Götüren Aile
    Başarıya götüren aile sınav dönemi için hazırlanan çocuklar ve ailelerin hemen hemen hepsinin hissettiği bir his: Sınav kaygısı. Çocuklar çalıştıklarından ve yapamadıklarından, aileler ise çocuklarının çalışmadıklarından ve yapamadıklarından mustarip. Peki hangi taraf doğruyu söylüyor olabilir? Cevap aslında çok net. Şöyle ki, iki önerme de doğru değil. Genellikle çocuk tarafından ele alınan sınav kaygısı konusu, aslında
  • Psikolojik İyi Oluş
    Psikolojik iyi oluş şu an iyi değilim, psikolojim bozuldu, depresyona girdim galiba… hepimiz zaman zaman bunlar gibi düşüncelere sahip düşünürleriz. Aslında yanlış da değil bu düşünceler. Bazen sınırlarımızı zorlayan, dayanamayacağımızı hissettiğimiz olaylar yaşıyor ve bunlarla başa çıkamayacağımızı hissediyor olabiliriz. Başa çıkılamayan bu yaşantılar bizi duygusal, fiziksel, mental açıdan etkiler. Negatif duygu, düşünce, davranışların doğurduğu yeni
  • Stresle Baş Etme!
    stresle baş etme, Stres genel anlamıyla kişinin baş etme kapasitesini zorlayan, uyumunu bozan çeşitli uyaranlardır. Optimal stres düzeyi dediğimiz ise kişi için sağlıklı ve gerekli stres düzeyidir. Kişinin uyumunu bozmayan fakat gerekli fizyolojik ve psikolojik uyarımı sağlayan, baş etme kapasitesini aşmayan stres miktarıdır. İyi stres ve kötü stres ayrımı önemlidir. Organizma için gerekli bu stres
  • Bir Psikiyatristin Gizli Defteri
    Bir Psikiyatristin Gizli Defteri, ruh bilimi ile ilgili okurların kaçırmaması gereken bir kitap daha!   Dr. Small, literatürde görüp görebileceğimiz belki de en ilginç vakaları bu kitapta bir araya getirmiş. Okurların merakını her sayfada dinamik tutan kitap, sıra dışı tanısı olan bireylerin, hatta tanısı literatürde yer almayan bireylerin hikayelerini konu ediyor. Kitabı bu kadar özel ve

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir